मुख्यपान » धुतङनिद्देसो
A+ R A-

धुतङनिद्देसो

ई-मेल प्रिंट
दुतियो परिच्छेदो
धुतङ्गनिद्देसो


१.  इदानि येहि अप्पिच्छता-सन्तुट्ठितादीहि गुणेहि वुत्तप्पकारस्स सीलस्स वोदानं होति, ते गुणे सम्पादेतुं, यस्मा समादिण्णसीलेन योगिना धुतङ्गसमादानं कातब्बं, एवं हिस्स अप्पिच्छता-सन्तुट्ठिता-सल्लेख-पविवेकापचय-विरियारम्भ-सुभरतादिगुणसलिलविक्खालितमलं सीलञ्चेव सुपरिसुद्धं भविस्सति, वतानि च सम्पज्जिस्सन्ति, इति अनवज्जसीलब्बतगुणपरिसुद्धसब्बसमाचारो पोराणे अरियवंसत्तये पतिट्ठाय चतुत्थस्स भावनारामतसङ्खातस्स अरियवंसस्स अधिगमारहो भविस्सति, तस्मा धुतङ्गकथं आरभिस्साम ।

२.  भगवता हि परिच्चत्तलोकामिसानं काये च जिविते च अनपेक्खानं अनुलोमपटिपदं येव आराधेतुकामानं कुलपुत्तानं तेरस धुतङ्गानि अनुज्ञातानि ।  सेय्यथिदं - पंसुकूलिकङ्गं, तेचीवरिकङ्गं, पिण्डपातिकङ्गं, सपदानचारिकङ्गं, एकासनिकङ्गं, पत्तपिण्डिकङ्गं, खल्लपच्छाभत्तिकङ्गं, आरञ्ञििकङ्गं, रुक्खमूलिकङ्गं, अब्भोकासिकङ्गं, सोसानिकङ्गं, यथासन्थातिकङ्गं, नेसज्जिकङ्गं ति ।

३.  तत्थ,
अत्थतो लक्खणादीहि समादानविधानतो ।
पभेदतो भेदतो च तस्स तस्सानिसंसतो ॥
कुसलत्तिकतो चेव धुतादीनं विभागतो ।
समास-ब्यासतो चापि विञ्ञातब्बो विनिच्छयो ॥

४.  तत्थ अत्थतो ताव, रथिका-सुसान-संकारकूटादीनं यत्थ कत्थाचि पंसूनं उपरि ठितत्ता अब्भुग्गतट्ठेन तेसु तेसु पंसुकूलमिवा ति पंसुकूलं ।  अथ वा, पंसु विय कुच्छितभावं उलती तिं पंसुकूलं ।  कुच्छितभावं गच्छति ति वुत्तं होति ।  एवंलद्धनिब्बचनस्स पंसुकूलस्स धारणं पंसुकूलं ।  तं सीलं अस्सा ति पंसुकूलिको ।  पंसुकूलिकस्स अङ्गं पंसुकूलिकङ्गं ।  अङ्गं ति कारणं वुच्चति ।  तस्मा येन समादानेन सो पंसुकूलिको होति, तस्सेतं अधिवचनं ति वेदितब्बं ।  एतेनेव नयेन संघाटि-उत्तरासंग-अन्तरवासकसङ्खातं तिचीवरं सीलमस्सा ति तेचीवरिको ।  तेचीवरिकस्स अङ्गं तेचीवरिकङ्गं ।

५.  भिक्खासङ्खातानं पन आमिसपिण्डानं पातो ति पिण्डपातो ।  परेहि दिन्नानं पिण्डानं पत्ते निपतनं ति वुत्तं होति ।  तं पिण्डपातं उञ्छति, तं तं कुलं उपसङ्कमन्तो गवेसती ति पिण्डपातिको ।  पिण्डाय वा पतितुं वतमेतस्सा ति पिण्डपाती ।  पतितुं ति चरितुं पिण्डपाती एव पिण्डपातिको ।  पिण्डपातिकस्स अङ्गं पिण्डपातिकङ्गं ।

६.  दानं वुच्चति अवखण्डनं अपेतं दानतो ति अपदानं ।  अनवखण्डनं ति अत्थो ।  सह अपदानेन सपदानं ।  अवखण्डनरहितं अनुघरं ति वुत्तं होति ।  सपदानं चरितुं इदमस्स सीलं ति सपदानचारी ।  सपदानचारी एव सपदानचारिको ।  तसस अङ्गं अपदानचारिकङ्गं ।

७.  एकासने भोजनं एकासनं ।  तं सीलमस्सा ति एकासनिको ।  तस्स अङ्गं एकासनिकङ्गं ।  दुतियभाजनस्स पटिक्खित्तत्ता केवलं एकस्मिं येव पत्ते पिण्डो पत्तपिण्डो ।  इदानि पत्तपिण्डगहणे पत्तपिण्डसञ्ञं कत्वा पत्तपिण्डो सीलमस्सा ति पत्तपिण्डिको ।  तस्स अङ्गं पत्तपिण्डिकङ्गं ।

८.  खलू ति पटिसेधनत्थे निपातो ।  पवारितेन सता पच्छा लद्धं भत्तं पच्छाभत्तं नाम ।  तस्स पच्छाभत्तस्स भोजनं पच्छाभत्तभोजनं ।  तस्मिं पच्छाभत्तभोजने पच्छाभत्तसञ्ञं कत्वा, पच्छाभत्तं सीलमस्सा ति पच्छाभत्तिको ।  न पच्छाभत्तिको खलुपच्छाभत्तिको ।  समादानवसेन पटिक्खित्तातिरित्तभोजनस्सेतं नामं ।  अट्ठकथायं पन वुत्तं - खलू ति एको सकुणो, सो मुखेन फलं गहेत्वा तस्मिं पतिते पुन अञ्ञं न खादति, तादिसो अयं ति खलुपच्छाभत्तिको ।  तस्स अङ्गं खलुपच्छाभत्तिकङ्गं ।

पुढे वाचा

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान निर्मित महत्वपूर्ण संकेतस्थळे..