मुख्यपान » अनुस्सतिकम्मट्ठाननिद्देसो
A+ R A-

अनुस्सतिकम्मट्ठाननिद्देसो

ई-मेल प्रिंट
अट्ठमो परिच्छेदो
अनुस्सतिकम्मट्ठाननिद्देसो


१.  इदानि इतो अनन्तराय मरणसतिया भावनानिद्देसो अनुप्पत्तो ।  तत्थ मरणं ति एकभवपरियापन्नस्स जीवितिन्द्रियस्स उपच्छेदो ।  यं पनेतं अरहन्तानं वट्टदुक्खसमुच्छेदसङ्खातं समुच्छेदमरणं, सङ्खारानं खणभङ्गसङ्खातं खणिकमरणं, रुक्खो मतो, लोहं मतं ति आदिसु सम्मुतिमरणञ्च, न तं इध अधिप्पेतं ।

२.  यं पि चेतं अधिप्पेतं तं, कालमरणं अकालमरणं ति दुविधं होति ।  तत्थ कालमरणं पुञ्ञक्खयेन वा आयुक्खयेन वा उभयक्खयेन वा होति ।  अकालमरणं कम्मुपच्छेदककम्मवसेन ।

३.  तत्थ यं विज्जमानाय पि आयुसन्तानजनकपच्चयसम्पत्तिया केवलं पटिसन्धिजनकस्स कम्मस्स विपक्कविपाकत्ता मरणं होति, इदं पुञ्ञक्खयेन मरणं नाम ।  यं गतिकालाहारादिसम्पत्तिया अभावेन अज्जकालपुरिसानं विय वस्ससतमत्तपरिणामस्स आयुनो खयवसेन मरणं होति, इदं आयुक्खयेन मरणं नाम ।  यं पन दूसिमार - कलाबुराजादीनं विय तं खणं येव ठाना चावनसमत्थेन कम्मुना उपच्छिन्नसन्तानानं, पुरिमकम्मवसेन वा सत्थाहरणादीहि उपक्कमेहि उपच्छिज्जमानसन्तानानं मरणं होति, इदं अकालमरणं नाम ।  तं सब्बम्पि वुत्तप्पकारेन जीवितिन्द्रियुपच्छेदेन सङ्गहितं ।  इति जीवितिन्द्रियुपच्छेदसङ्खातस्स मरणस्स सरणं मरणसति ।

४.  तं भावेतुकामेन रहोगतेन पटिसल्लीनेन, मरणं भविस्सति, जीवितिन्द्रियं उपच्छिज्जिस्सती ति वा, मरणं मरणं ति वा योनिसो मनसिकारो पवत्तेतब्बो ।

५.  अयोनिसो पवत्तयतो हि इट्ठजनमरणानुस्सरणे सोको उप्पज्जति, विजातमातुया पियपुत्तमरणानुस्सरणे विय ।  अनिट्ठजनमरणानुस्सरणे पामुज्जं उप्पज्जति, वेरीनं वेरिमरणानुस्सरणे विय ।  मज्झत्तजनमरणानुस्सरणे संवेगो न उप्पज्जति, मतकळेवरदस्सने छवडाहकस्स विय ।  अत्तनो मरणानुस्सरणे सन्तासो उप्पज्जति, उक्खित्तासिकं वधकं दिस्वा भीरुकजातिकस्स विय ।

६.  तदेतं सब्बम्पि सतिसंवेगञाणविरहतो होति ।  तस्मा तत्थ तत्थ हतमतसत्ते ओलोकेत्वा दिट्ठपुब्बसम्पत्तीनं सत्तानं मतानं मरणं आवज्जित्वा सतिच संवेगञ्च ञाणच योजेत्वा, मरणं भविस्सती ति आदिना नयेन मनसिकारो पवत्तेतब्बो ।  एवं पवत्तेन्तो हि योनिसो पवत्तेति ।  उपायने पवत्तेती ति अत्थो ।

७.  एवं पवत्तयतो येव हि एकच्चस्स नीवरणानि विक्खम्भन्ति, मरणारम्मणा सति सण्ठाति, उपचारप्पत्तमेव कम्मट्ठानं होति ।

पुढे वाचा

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान निर्मित महत्वपूर्ण संकेतस्थळे..