मुख्यपान » आरुप्पनिद्देसो
A+ R A-

आरुप्पनिद्देसो

ई-मेल प्रिंट
दसमो परिच्छेदो
आरुप्पनिद्देसो


१.  ब्रह्मविहारानन्तरं उद्दिट्ठेसु पन चतूसु आरुप्पेसु आकासानञ्चायतनं ताव भावेतुकामो, ''दिस्सन्ते खो पन रूपाधिकरणं दण्डादानसत्थादानकलहविग्गहविवादा, नत्थि खो पनेतं सब्बसो आरुप्पे ति, सो इति पटिसङ्खाय रूपानं येव निब्बिदाय विरागाय विरोधाय पटिपन्नो होती '' ति [म १।४१०] वचनतो एतेसं दण्डादानादीनञ्चेव चक्खुसोतरोगादीनञ्च आबाधसहस्सानं वसेन करजरूपे आदीनवं दिस्वा तस्स समतिक्कमाय ठपेत्वा परिच्छिन्नाकासकसिणं नवसु पथवीकसिणादिसु अञ्ञतरस्मिं चतुत्थज्झानं उप्पादेति ।

२.  तस्स किञ्चापि रूपावचरचतुत्थज्झानवसेन करजरूपं अतिक्कन्तं होति, अथ खो कसिणरूपम्पि यस्मा तप्पटिभागमेव, तस्मा तम्पि समतिक्कमितुकामो होति ।

३.  कथं ?  यथा अहिभीरुको पुरिसो अरञ्ञे सप्पेन अनुबन्धो वेगेन पलायित्वा पलातट्ठाने लेखाचित्तं तालपण्णं वा वल्लिं वा रज्जुं वा फलिताय वा पन पथविया फलितन्तरं दिस्वा भायतेव उत्तसतेव, नेव नं दक्खितुकामो होति ।  यथा च, अनत्थकारिना वेरिपुरिसेन सद्धिं एकगामे वसमानो पुरिसो तेन वधबन्धगेहज्झापनादीहि उपद्दुतो अञ्ञं गामं वासत्थाय गन्त्वा तत्रापि वेरिना समानरूपसद्दसमुदाचारं पुरिसं दिस्वा भायतेव उत्तसतेव, नेव नं दक्खितुकामो होति ।

४.  तत्रिदं ओपम्मसंसन्दनं ।  तेसं हि पुरिसानं अहिना वेरिना वा उपद्दुतकालो विय भिक्खुनो आरम्मणवसेन करजरूपसमङ्गिकालो ।  तेसं वेगेन पलायनअञ्ञगामगमनानि विय भिक्खुनो रूपावचरचतुत्थज्झानवसेन करजरूपसमतिक्कमनकालो ।  तेसं पलातट्ठाने च अञ्ञगामे च लेखाचित्ष्ततालपण्णादीनि चेव वेरिसदिसं पुरिसञ्च दिसवा भयसन्तासअदस्सनकामता विय भिक्खुनो, कसिणरूपम्पि तप्पटिभागमेव इदं ति सल्लक्खेत्वा तम्पि समतिक्कमितुकामता ।  सूकराभिहतसुनख-पिसाचभीरुकादिका पि चेत्थ उपमा वत्तब्बा ।

५.  एवं सो तस्मा चतुत्थज्झानस्स आरम्मणभूता कसिणरूपा निब्बिज्ज पक्कमितुकामो पञ्चहाकारेहि चिण्णवसी हुत्वा पगुणरूपावचरचतुत्थज्झानतो वुट्ठाय तस्मिं झाने, इदं मया निब्बिण्णं रूपं आरम्मणं करोती ति च, आसन्नसोमनस्सपच्चत्थिकं ति च, सन्तविमोक्खतो ओळारिकं ति च आदीनवं पस्सति ।  अङ्गोळारिकता पनेत्थ नत्थि ।  यथेव हेतं रूपं दुवङ्गिकं, एवं आरुप्पानि पी ति ।

६.  सो तत्थ एवं आदीनवं दिस्वा निकन्तिं परियादाय आकासानञ्चायतनं सन्ततो मनसिकरित्वा चक्कवाळपरियन्तं वा यत्तकं इच्छति तत्तकं वा कसिणं पत्थरित्वा तेन फुट्ठोकासं, आकासो ति वा, अनन्तो आकासो ति वा मनसिकरोन्तो उग्घाटेति ।

७.  कसिणं उग्घाटेन्तो हि नेव किलञ्जं विय संवेल्लेति, न कपालतो पूवं विय उद्धरति ।  केवलं पन तं नेव आवज्जति, न मनसिकरोति, न पच्चवेक्खति ।  अनावज्जन्तो अमनसिकरोन्तो अप्पच्चवेक्खन्तो च, अञ्ञदत्थु तेन फुट्ठोकासं, आकासो आकासो ति मनसिकरोन्तो कसिणं उग्घाटेति नाम ।

पुढे वाचा

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान निर्मित महत्वपूर्ण संकेतस्थळे..