मुख्यपान » इद्धिविधनिद्देसो
A+ R A-

इद्धिविधनिद्देसो

ई-मेल प्रिंट
द्वदसमो परिच्छेदो
इद्धिविधनिद्देसो


१. इदानि यासं लोकिकाभिञ्ञानं वसेन अयं समाधिभावना, अभिञ्ञानिसंसा ति वुता ( ११।१२२ ), ता अभिञ्ञा सम्पादेतुं यस्मा पथवीकसिणादिसु अधिगतचतुत्थज्झानेन योगिना योगो कातब्बो.- एवं हिस्स सा समाधिभावना अधिगतानिसंसा चेव भविस्सति थिरतरा च, सो अधिगतानिसंसाय थिरतराय समाधिभावनाय समन्नागतो सुखेनेव पञ्ञाभावनं सम्पादेस्सति,- तस्मा अभिञ्ञाकथं ताव आरभिस्साम ।

२. भगवता हि अधिगतचतुत्थज्झानसमाधीनं कुलपुत्तानं समाधिभावनानिसंसदस्सनत्थ- ञ्चेव उत्तरूत्तरि पणीतपणीतधम्मदेसनत्थञ्च, सो एवं समाहिते चित्ते परिसुध्दे परियोदाते अनङ्गणे विगतूपक्किलेसे मुदुभूते कम्मनिये ठिते आनेञ्जप्पत्ते इध्दिविधाय चित्तं अभिनिहरति अभिनिन्नामेति । सो अनेकविहितं इध्दिविधं पच्चनुभोति, एको पि हुत्वा बहुधा होती ति ( दी १।७७ ) आदिना नयेन, इध्दिविधं, दिब्बसोतधातुञाणं, चेतोपरियञाणं, पुब्बेनिवास नुस्सतिञाणं, सत्तानं चुतूपपाते ञाणं ति पञ्च लोकिकाभिञ्ञा वुत्ता । तत्थ, एको पि हुत्वा बहुधा होति ति आदिकं इध्दिविकुब्बनं कातुकामेन आदिकम्मिकेन योगिता ओदातकसिणपरियन्तेसु अट्ठसु कसिणेसु अट्ठ अट्ठ समापत्तियो निब्बत्तेत्वा, कसिणानुलोमतो, कसिणपटिलोमतो, कसिणानुलोमपटिलोमतो, झानानुलोमतो, झानपटिलोमतो, झानानुलोमपटिलोमतो, झानुक्कन्तिकतो, कसिणुक्कन्तिकतो, झानकसिणुक्कन्तिकतो, अङ्गसङ्कन्तितो, आरम्मणसङ्कन्तितो, अड्गारम्मणसड्कतितो, अङ्गववत्थापनतो, आरम्मणववत्थापनतो ति इमेहि चुद्दसहि आकारेहि चितं परिदमेतब्बं |

3. कतमं पनेत्थ कसिणानुलोमं....पे.... कतमं आरम्मणववत्थापनं ति ?  इध भिक्खु पथवीकसिणे झानं समापज्जति, ततो आपोकसिणे ति एवं पटिपाटिया अट्ठसु कसिणेसु सत-क्खतुम्पि सहस्सक्खत्तुम्पि समापज्जति, इदं कसिणानुलोमं नाम । ओदातकसिणातो पन पट्ठाय तथेव पटिलोमक्कमेन समापज्जनं कसिणपटिलोमं नाम । पथवीकसिणतो पट्ठाय याव ओदात-कसिणं ओदातकसिणतो पट्ठाय याव पथवीकसिणं ति एवं अनुलोमपटिलोमवसेन पुनप्पुनं समापज्जनं कसिणानुलोमपटिलोमं नाम ।

४. पठमज्झानतो पन पट्ठाय पटिपाटिया याव नेवसञ्ञानासञ्ञायतनं ताव पुनप्पुनं समापज्जनं झानानुलोमं नाम । नेवसञ्ञानासञ्ञायतनतो पट्ठाय याव पठमज्झानं, ताव पुनप्पुनं समापज्जनं झानपटिलोमं नाम । पठमज्झानतो पट्ठाय याव नेवसञ्ञानासञ्ञायतनं, नेवसञ्ञा-नासञ्ञायतनतो पट्ठाय च याव पठमज्झानं ति एवं अनुलोमपटिलोमवसेन पुनप्पुनं समापज्जनं झानानुलोमपटिलोमं नाम ।

५. पथवीकसिणे पन पठमं झानं समापज्जित्वा तत्थेव ततियं समापज्जति, ततो तदेव उग्घाटेत्वा आकासानञ्चायतनं. ततो अकिञ्चञ्ञायतनं ति एवं कसिणं अनुक्कमित्वा झानस्सेव एकन्तरिकभावेन उक्कमनं झानुक्कन्तिकं नाम । एवं  आपोकसिणादिमूलका पि योजना कातब्बा । पथवीकसिणे पठमं झानं समापज्जित्वा पुन तदेव तेजोकसिणे, ततो नीलकसिणे, ततो लोहितकसिणे ति इमिना नयेन झानं अनुक्कमित्वा कसिणस्सेव एकन्तरिकभावेन उक्कमनं कसिणुक्कन्तिकं नाम । पथवीकसिणे पठमं झान समापज्जित्वा ततो तेजोकसिणे ततियं, नीलकसिणं उग्घाटेत्वा आकासानञ्चायतनं, लोहितकसिणतो आकिञ्चञ्ञायतनं ति इमिना नयेन झानस्स चेव कसिणस्स च उक्कमनं झानकसिणुक्कन्तिकं नाम ।

पुढे वाचा

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान निर्मित महत्वपूर्ण संकेतस्थळे..