मुख्यपान » अभिञ्ञानिदेस्सो
A+ R A-
ई-मेल प्रिंट
तेरसमो परिच्छेदो
अभिञ्ञानिद्देसो


१. इदानि दिब्बसोतधातुया निद्देसक्कमो अनुप्पत्तो । तत्थ, ततो परासु च तीसु अभिञ्ञासु   “सो एवं समाहिते चित्ते” ति ( दी  १।७९ ) आदीनं अत्थो वुत्तनयेनेव वेदि-तब्बो । सब्बत्थ पन विसेसमत्तमेव वण्णयिस्साम ।

२. तत्र, दिब्बाय सोतधातुया ति एत्थ, दिब्बसदिसत्ता दिब्बा । देवानं  हि सुचरित-कम्मनिब्बत्ता पित्तसेम्हरुहिरादीहि  अपलिबुध्दा उपक्किलेसविमुत्तताय दूरे पि आरम्मणसम्पटिच्छनसमत्था दिब्बा पसादसोतधातु होति । अयञ्चापि इमस्स भिक्खुनो विरियभावनाबलनिब्बत्ता ञाणसोतधातु तादिसा येवा ति दिब्बसदिसत्ता दिब्बा । अपि च दिब्बविहारवसेन पटिलध्दत्ता अत्तना च दिब्बविहारसन्निस्सितत्ता पि दिब्बा । सवनट्ठेन निज्जीवट्ठेन च सोतधातु । सोतधातुकिच्चकरणेन च सोतधातु विया ति पि सोतधातु । ताय दिब्बाय सोतधातुया । विसुध्दाया ति परिसुध्दाय निरुपक्किलेसाय । अतिक्कन्तमानुसिकाया ति मनुस्सूपचारं अतिक्कमित्वा अतिक्कमित्वा सद्दसवनेन मानुसिकं मंससोतधातुं अतिक्कन्ताय, वीतिवत्तित्वा ठिताय ।

३. उभो सद्दे सुणाति ति द्वे सद्दे सुणाति । कतमे द्वे ? दिब्बे च मानुसे च । देवानञ्च मनुस्सानञ्च सद्दे ति वुत्तं होति । एतेन पदेसपरियादानं वेदितब्बं । ये दूरे सन्तिके चा ति ये सद्दा दुरे परचक्कवाळे पि ये च सन्तिके अन्तमसो सदेहसन्निस्सितपाणकसद्दा पि ते सुणाती ति वुत्तं होति । एतेन निप्पदेसपरियादानं वेदितब्बं ।

४. कथं पनायं अप्पादेतब्बा ति ?  तेन भिक्खुना अभिञ्ञापादकज्झानं समापज्जितत्वा वुट्ठाय परिकम्मसमाधिचित्तेन पठमतरं पकतिसोतपथे दुरे ओळरिको अरञ्ञे सीहादीनं सद्दो आवज्जितब्बो, विहारे गण्डिसद्दो, भेरिसद्दो, सङ्खसद्दो, सामणेरदहभिक्खूनं सब्बत्थामेन सज्झायन्तानं सज्झायसद्दो, पकतिकथं कथेन्तानं, किं भन्ते, किं आवुसो ति आदिसद्दो, सकुणसद्दो, वातसद्दो, पदसद्दो, पक्कुट्ठितउदकस्स चिच्चिटायनसद्दो, आतपे सुस्समानतालपण्णसद्दो, कुन्थकिपिल्लिकादिसद्दो ति एवं सब्बोऴरिकतो पभुति यथाक्कमेन सुखुमसुखुमसद्दा आवज्जितब्बा । तेन पुरित्थिमाय दिसाय सद्दानं सद्दनिमित्तं मनसिकातब्बं । पच्छिमाय, उत्तराय, दक्खिणाय, हेट्ठिमाय, उपरिमाय दिसाय, पुरत्थिमाय पि अनुदिसाय, पच्छिमाय, उत्तराय, दक्खिणाय पि अनुदिसाय सद्दानं सद्दनिमित्तं मनसिकातब्बं । ओऴरिकानम्पि सुखुमानम्पि सद्दानं सद्दनिमित्तं मनसिकातब्बं ।

५. तस्स ते सद्दा पाकतिकचित्तस्सापि पाकटा होन्ति, परिकम्मसमाधिचित्तस्स पन अतिविय पाकटा । तस्सेवं सद्दनिमित्तं मनसिकरोतो, इदानि दिब्बसोतधातु उपज्जिस्सती ति तेसु सद्देसु अञ्ञतरं आरम्मणं कत्वा मनोद्वारवज्जनं उपज्जति, तस्मिं निरुध्दे चत्तारि पञ्च वा जवनानि जवन्ति, येसं पुरिमानि तीणि चत्तारि वा परिकम्मउपचारानुलोमगोत्रभूनामकानि कामावचरानि, चतुत्थं पञ्चमं वा अप्पनाचित्तं रुपावचरं चतुत्थज्झानिकं।

६. तत्थ यं तेन अप्पनाचित्तेन सध्दि उप्पन्नं ञाणं, अयं दिब्बा सोतधातू ति वेदतब्बा ।  ततो परं तस्मिं सोते पतिता होति । तं थामजातं करोन्तेन, एत्थन्तरे सद्दं सुणामी ति एकङ्गुलमत्तं परिच्छिन्दित्वा वडे्ढतब्बं, ततो द्वड्गुल-चतुरड्गुल-अट्ठड्गुल-विदत्थि-रतन-अन्तोगब्भ-पमुख-पासाद-परिवेण-सड्घाराम-गोचरगाम-जनपदादिवसेन याव चक्कवाऴं, ततो वा भिय्यो पि परिच्छिन्दित्वा परिच्छिन्दित्वा वडे्ढतब्बं ।

पुढे वाचा

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान निर्मित महत्वपूर्ण संकेतस्थळे..