मुख्यपान » कङ्खवितरणविसुद्धिनिद्देसो
A+ R A-

कङ्खवितरणविसुद्धिनिद्देसो

ई-मेल प्रिंट
१८. सो एवं कम्मवट्ट-विपाकवट्टवसेन पच्चयतो नामरूपस्स पवर्ति दिस्वा, यथा इदं एतरहि, एवं अतीते पि अद्धाने कम्मवट्ट-विपाकवट्टवसेन पच्चयतो पवत्तित्थ, अनागते पि कम्मवट्ट-विपाकवट्टवसेनेव पच्चयतो पवत्तिस्सती ति, इति कम्मञ्चेव कम्मविपाको च, कम्मवट्टञ्च विपाकवट्टञ्च, कम्मपवत्तञ्च, कम्मसन्तति च विपाकसन्तति च, किरिया च किरियाफलञ्च,
कम्मा विपाका वत्तन्ति, विपाको कम्मसम्भवो ।
कम्मा पुनब्भवो होति, एवं लोको पवत्तती ति ।।

समनुपस्सति ।

१९. तस्सेवं समनुपस्सतो या सा पुब्बन्तादयो आरब्भ, “अहोसिं नु खो अहं” ति [१९।६] आदिना नयेन वुत्ता सोळसविधा विचिकिच्छा, सा सब्बा पहीयति, सब्बभव-योनि-गति-ठिति-निवासेसु हेतुफलसम्बन्धवसेन पवत्तमानं नामरूपमत्तमेव खायति । सो नेव कारणतो उद्धं कारकं पस्सति, न विपाकप्पवत्तितो उद्धं विपाकपटिसंवेदकं । कारणे पन सति कारको ति, विपाकप्पवत्तिया सति पटिसंवेदको ति समञ्ञामत्तेन पण्डिता वोहारन्तिच्चेवस्स सम्मप्पञ्ञाय सुदिट्ठ होति ।

२०. तेनाहु पोराणा

“कम्मस्स कारको नत्थि, विपाकस्स च वेदको ।
सुद्धधम्मा पवत्तन्ति, एवेतं सम्मदस्सनं ।।
एवं कम्मे विपाके च वत्तमाने सहेतुके ।
बीजरुक्खादिकानं न पुब्बा कोटि न नायति ।।
अनागते पि संसोर अप्पवत्तं न दिस्सति ।
एतमत्थं अनञ्ञाय तित्थिया असयंवसी ।।
सत्तसञ्ञं गहेत्वान सस्सतुच्छेददस्सिनो ।
द्वासट्ठिदिट्ठि गण्हन्ति अञ्ञमञ्ञविरोधिता ।।
दिट्ठिबन्धनबन्धा ते तण्हासोतेन वुय्हरे ।
तण्हासोतेन वुय्हन्ता न ते दुक्खा पमुच्चरे ।।
एवमेतं अभिञ्ञाय भिक्खु बुद्धस्स सावको ।
गम्भीरं निपुणं सुञ्ञं पच्चयं पटिविज्झति ।।
कम्मं नत्थि विपाकम्हि, पाको कम्मे न विज्जति ।
अञ्ञमञ्ञं उभो सुञ्ञा, न च कम्मं विना फलं ।।
यथा न सुरिये अग्गि, न मणिम्हि न गोमये ।
न तेसं बहि सो अत्थि, सम्भारेहि च जायति ।।
तथा न अन्तो कम्मस्स विपाको उपलब्भति ।
बहिद्धा पि न कम्मस्स न कम्मं तत्थ विज्जति ।।
फलेन सुञ्ञं तं कम्मं, फलं कम्मे न विज्जति ।
कम्मञ्च खो उपादाय ततो निब्बत्तती फलं ।।
न हेत्थ देवो ब्रह्मा वा संसारस्सत्थि कारको ।
सुद्धधम्मा पवत्तन्ति हेतुसम्भरपच्चया” ति [   ] ।।

२१. तस्सेवं कम्मवट्ट-विपाकवट्टवसेन नामरूपस्स पच्चयपरिग्गहं कत्वा तीसु अद्वासु पहीनविचिकिच्छस्स सब्बे अतीतानागपच्चुप्पन्ना धम्मा चुतिपटिसन्धिवसेन विदिता होन्ति । सास्स होति ञातपरिञ्ञा ।

२२. सो एवं पजानाति – ये अतीते कम्मपच्चया निब्बत्ता खन्धा, ते तत्थेव निरुद्धा । अतीतकम्मपच्चया पन इमस्मिं भवे अञ्ञे खन्घा निब्बत्ता । अतीतभवतो इमं भवं आगतो एकधम्मो पि नत्थि । इमस्मिम्पि भवे कम्मपच्चयेन निब्बत्ता खन्धा निरुज्झिस्सन्ति । पुनब्भवे अञ्ञे निब्बत्तिस्सन्ति । इमम्हा भवा पुनब्भवं एकधम्मो पि न गमिस्सति । अपि च खो यथा न आचरियमुखतो सज्झायो अन्तेवासिकस्स मुखं पविसति, न च तप्पच्चया तस्स मुखे सज्झायो न वत्तति, न दूतेन मन्तोदकं पीतं रोगिनो उदरं पविसति, न च तस्स तप्पच्चया रोगो न वूपसम्मति, न मुखे मण्डनविधानं आदासतलादिसु मुखनिमित्तं गच्छति, न च तत्थ तप्पच्चया मण्डनविधानं न पञ्ञायति, न एकिस्सा वट्टिया दीपसिखा अञ्ञं वट्टिं सड्कमति, न च तत्थ तप्पच्चया दीपसिखा न निब्बत्तति, एकमेव न अतीतभवतो इमं भवं, इतो वा पुनब्भवं कोचि धम्मो सड्कमति, न च अतीतभवे खन्घायतनधातुपच्चया इध, इध वा खन्घायतनधातुपच्चया पुनब्भवे खन्घायतनधातुयो न निब्बत्तन्ती ति ।

पुढे वाचा

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान निर्मित महत्वपूर्ण संकेतस्थळे..