मुख्यपान » कङ्खवितरणविसुद्धिनिद्देसो
A+ R A-

कङ्खवितरणविसुद्धिनिद्देसो

ई-मेल प्रिंट
२३. यथेव चक्खुविञ्ञाणं मनोधातुअनन्तरं ।
न चेव आगतं, नापि न निब्बत्तं अनन्तरं ।।
तथेव पटिसन्धिम्हि वत्तते चित्तसन्तति ।
पुरिमं भिज्जति चित्तं, पच्छिमं जायति ततो ।।
तेसं अन्तरिका नत्थि, वीचि तेसं न विज्जति ।
न चितो गच्छति किञ्चि, पटिसन्धि च जायती ति ।।

२४. एवं चुति-पटिसन्धिवसेन वेदितब्बधम्मस्स सब्बाकारेन नामरूपस्स पच्चयपरिग्गहञाणं थामगतं होति, सोळसविधा कड्खां सुट्ठुतरं पहीयति । न केवळञ्च सा एव, “सत्थरि कड्खती” ति [धम्म १८३] आदिनयप्पवत्ता अट्ठविधा पि कड्खा पहीयति येव, द्वासट्ठि दिट्ठिगतानि विक्खम्भन्ति ।

२५. एवं नानानयेहि नामरूपस्स पच्चयपरिग्गहणेन तीसु अद्धासु कड्खं वितरित्वा ठितं ञाणं कड्खावितरणविसुद्धी ति वेदितब्बं । धम्मट्ठितिञाणं ति पि यथाभूतञाणं ति पि सम्मादस्सनं ति पि एतस्सेवाधिवचनं ।

२६. वुत्तं हेतं – “अविज्जा पच्चयो, सड्खारा पच्चयसमुप्पन्ना, उभो पेते धम्मा पच्चयसमुप्पन्ना ति पच्चयपरिग्गहे पञ्ञा धम्मट्ठितिञाणं” ति [पटि १।५०] । “अनिच्चतो मनसिकरोन्तो कतमे धम्मे यथाभूतं जानाति पस्सति? कथं सम्मादस्सनं होति ? कथं तदन्वयेन सब्बे सड्खारा अनिच्चतो सुदिट्ठा होन्ति ? कत्थ कड्खा पहीयति ? दुक्खतो... अनत्ततो मनसिकरोन्तो कतमे धम्मे यथाभूतं जानाति पस्सति..पे... कत्थ कड्खां पहीयती ति ? अनिच्चतो मनसिकरोन्तो निमित्तं यथाभूतं जानाति पस्सति । तेन वुच्चति सम्मादस्सनं। एवं तदन्वयेन सब्बे सड्खारा अनिच्चतो सुदिट्ठा होन्ति । एत्थ कड्खा पहीयति । दुक्खतो मनसिकरोन्तो पवत्तं तथाभूतं जानाति पस्सति... अनत्ततो मनसिकरोन्तो निमित्तञ्ञ पवत्तञ्च यथाभूतं जानाति पस्सति । तेन वुच्चति सम्मादस्सनं । एवं तदन्वयेन सब्बे धम्मा अनत्ततो सुदिट्ठा होन्ति । एत्थ कड्खा पहीयति । यञ्च यथाभूतञाणं यञ्च सम्मादस्सनं, या च कड्खावितरणा, इमे धम्मा नानत्था नानाब्यञ्जना, उदाहु एकत्था, ब्यञ्जनमेव नानं ति? यञ्च यथाभूतञाणं यञ्च सम्मादस्सनं, या च कङ्खावितरणा, इमे धम्मा एकत्था, ब्यञ्जनमेव नानं” ति [पटि २।६२-६३]।

२७. इमिना पन ञाणेन समन्नागतो विपस्सको बुद्धसासने लद्धस्सासो लद्धपतिट्ठो नियतगतिको चूळसोतापन्नो नाम होति ।

तस्मा भिक्खु सदा सतो नामरूपस्स सब्बसो ।
पच्चये परिगण्हेय्य कङ्खावितरणत्थिको ति ।।

इति साधुजनपामुज्जत्थाय कते विसुद्धिमग्गे
पञ्ञाभावनाधिकारे कङ्खावितरणविसुद्धिनिद्देसो नाम
एकूनवीसतिमो परिच्छेदो ।

पुढे वाचा

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान निर्मित महत्वपूर्ण संकेतस्थळे..